Een buitenechtelijke relatie is een relatie buiten het huwelijk: iemand die getrouwd is, heeft een relatie met een ander dan de eigen echtgenoot of echtgenote. Er zijn veel woorden voor die op elkaar lijken, maar niet precies hetzelfde zeggen. Hieronder lees je wat het woord betekent, hoe het zich verhoudt tot affaire, verhouding, overspel, echtbreuk en slippertje, en wat de wet erover zegt.
Wat het woord betekent
Het bijvoeglijk naamwoord "buitenechtelijk" is opgebouwd uit "buiten", "echt" en het achtervoegsel "-elijk", zo laat het Algemeen Nederlands Woordenboek van het Instituut voor de Nederlandse Taal zien. "Echt" betekent hier huwelijk: volgens Etymologiebank is het zelfstandig naamwoord in die betekenis waarschijnlijk een verkorting van "echte staat", de huwelijkse staat. Het WikiWoordenboek omschrijft "buitenechtelijk" als "niet binnen het raamwerk van het huwelijk" en geeft een voorbeeldzin over buitenechtelijke relaties en kinderen.
Strikt genomen gaat het woord dus over mensen die getrouwd zijn. De trouwplicht in de wet geldt ook voor een geregistreerd partnerschap, zoals je verderop leest.
Verwante woorden en hun nuances
Wie zoekt naar een synoniem voor een buitenechtelijke relatie, komt een handvol woorden tegen. Ze verschillen onder meer in hoe lang iets duurt en of het alleen over een huwelijk gaat.
- Affaire. Van oorsprong betekent het woord "zaak" of "aangelegenheid", en dat kan het nog steeds betekenen. Volgens het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, te vinden op Etymologiebank, kwam in de jaren 1980 onder invloed van het Engels de betekenis van een korte, intieme relatie op. Er is ook een oudere vindplaats: in 1939 schreef De Groene Amsterdammer al over "affaires" in de zin van liefdesgeschiedenissen. Het WikiWoordenboek omschrijft een affaire als een "geheime verhouding met een ander dan de vaste partner".
- Verhouding. Dit woord heeft veel betekenissen, van een wiskundige verhouding tot de sfeer in een groep. In de betekenis van een liefdesrelatie noemt het WikiWoordenboek het "een intieme, veelal duurzame liefdesrelatie". Het accent ligt dus op iets dat langer duurt.
- Overspel. Een oud woord: Etymologiebank noemt als eerste vindplaats het jaar 1287, met de betekenis "echtbreuk".
- Echtbreuk. Volgens Etymologiebank moet "breken" hier gelezen worden als het breken van de huwelijksbelofte of het huwelijkscontract. De oudste Nederlandse vindplaats die de site noemt, is het gebod "Gy en sult niet echtbreken" in de Statenvertaling van 1637. Wikipedia (de pagina Overspel) omschrijft echtbreuk als "de schending van de huwelijkstrouw" en zet het naast vreemdgaan, dat breder is: de schending van trouw in monogame relaties in het algemeen, dus ook buiten een huwelijk.
- Slippertje. Het Algemeen Nederlands Woordenboek omschrijft deze betekenis van slippertje als "overspel, meestal eenmalig". Een slippertje is dus meestal geen relatie die lang duurt.
Kort gezegd: echtbreuk en overspel zijn oude woorden voor ontrouw binnen een huwelijk. Een slippertje is meestal iets eenmaligs. Een affaire kan kort zijn, maar ook langer duren; bij een verhouding denk je eerder aan iets dat een tijd doorgaat.
Een langdurige buitenechtelijke relatie
Een buitenechtelijke relatie kan kort zijn, maar ook jaren duren. Voor dat laatste past "verhouding" het best, omdat dat woord volgens het WikiWoordenboek vaak om iets duurzaams gaat. Wil je weten wat er komt kijken bij een affaire voor langere tijd, dan lees je daar meer over.
Wat de wet erover zegt
Artikel 1:81 van het Burgerlijk Wetboek luidt: "Echtgenoten zijn elkander getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd." Volgens artikel 1:80b geldt deze plicht ook voor een geregistreerd partnerschap. Dat is familierecht, geen strafrecht. Of een buitenechtelijke relatie strafbaar is, en hoe dat vroeger zat, lees je in ons artikel Is overspel strafbaar in Nederland?.
Controleer de actuele tekst altijd zelf op wetten.overheid.nl. Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies.
Verder lezen
Woorden als affaire, verhouding en buitenechtelijke relatie beschrijven hetzelfde gebied, elk met een eigen kleur. Ben je getrouwd en zoek je iets discreets naast je relatie, lees dan hoe het werkt op onze datingsite voor getrouwden en hoe wij je privacy en discretie bewaken.