Is overspel strafbaar in Nederland?

Nee. Overspel is in Nederland sinds 1971 niet meer strafbaar. Wel staat in de wet nog altijd dat echtgenoten elkaar trouw verschuldigd zijn. Hieronder lees je wat er in 1971 veranderde, wat de wet nu nog zegt en welke rol een affaire speelt als een huwelijk eindigt.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies.

Wat overspel is

Overspel heet ook echtbreuk. Het is de schending van de huwelijkstrouw binnen een huwelijk: wie getrouwd is en een buitenechtelijke relatie heeft, pleegt in die betekenis overspel. Het begrip wordt gebruikt in het familierecht, in de rechtspraak en in de huwelijksmoraal.

Strafbaar tot 1971

Tot 1971 was overspel in Nederland strafbaar. In dat jaar werd de strafbaarheid opgeheven. Criminologe Hilde Tubex schrijft dat de bepaling in de praktijk toen al "dode letter" was: de bepaling werd in de praktijk niet meer toegepast.

Tubex plaatst de afschaffing in een reeks veranderingen uit de jaren zestig en zeventig. In die tijd groeide de overtuiging dat de strafwet zich niet hoort te bemoeien met keuzes van volwassenen, zolang anderen daar geen schade van hebben.

In België duurde het langer. Daar verdween overspel pas in 1987 uit het strafrecht, met de wet van 20 mei 1987. Tot 1 september 2007 bleef het in België wel een grond voor echtscheiding.

Wat de wet nu nog zegt over trouw

Niet strafbaar betekent niet dat de wet er niets over zegt. Artikel 1:81 van het Burgerlijk Wetboek luidt: "Echtgenoten zijn elkander getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd." Daarnaast zijn ze verplicht elkaar het nodige te verschaffen.

Dat is een regel uit het familierecht, geen bepaling uit het strafrecht. Een affaire is daarom geen zaak voor de strafrechter.

Overspel en scheiden, toen en nu

Tot 1971 was overspel een van de weinige gronden waarop de wet een echtscheiding toestond. Genealoog Yvette Hoitink beschrijft dat veel stellen die niet meer bij elkaar pasten daarom een affaire opgaven om te kunnen scheiden. Wie in een oude scheidingsakte "overspel" als reden ziet staan, leest dus niet altijd wat er echt gebeurde.

Tegenwoordig kent het Nederlandse recht één echtscheidingsgrond: duurzame ontwrichting van het huwelijk. Daarvan is sprake als het samenleven ondragelijk is geworden en er geen uitzicht is op herstel. De rechter stelt vast of dat zo is.

• Vraagt één van beide de scheiding aan, dan moet die de ontwrichting stellen en, als de ander het ontkent, bewijzen.
• Vragen jullie het samen aan, dan spreekt de rechter de scheiding uit op grond van jullie gezamenlijke overtuiging dat het huwelijk duurzaam ontwricht is.
• In beide gevallen laat je je in de procedure bijstaan door een advocaat.

Een affaire is in Nederland dus geen aparte reden meer om te scheiden. De vraag is of het huwelijk duurzaam ontwricht is.

Verder lezen

Overspel is geen zaak voor de strafrechter, maar de wet geeft trouw wel een plek in het huwelijk. Zoek je iemand voor iets discreets naast je relatie, lees dan hoe een affaire voor langere tijd bij ons gaat en hoe we je privacy en discretie bewaken. Antwoorden over kosten, chatten en daten vind je bij de veelgestelde vragen.